Szczegółowa biografia Franza Kafki - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Franz Kafka przyszedł na świat 3 lipca 1883 roku w Pradze, która wówczas należała do monarchii austriacko-węgierskiej. Był najstarszym z czwórki, i jedynym męskim, potomkiem zasymilowanych Żydów – Hermana i Julii Kafki. Niestety dwaj młodsi bracia późniejszego pisarza, Geogrg i Heinrich, zmarli gdy mieli zaledwie po piętnaście i sześć miesięcy. Niemieckojęzyczna rodzina nie była przesadnie bogata, należała do tak zwanej klasy średniej.

Kuzyn Franza Kafki – Bruno Kafka – był do niego bardzo podobny zewnętrznie, lecz bardziej krzepki i energiczny, dostał się do Sejmu czeskiego w charakterze posła. Postać ta odegrała wybitną rolę w środowisku niemieckich liberałów. Ojcowie Bruna i Franza byli stryjecznymi braćmi.


W dziennikach Kafki można odnaleźć następującą notatkę dotyczącą jego pochodzenia:
„Nazywam się po hebrajsku Amszel, jak dziadek mojej matki z linii macierzystej, który jako bardzo bogobojny mąż o długiej siwej brodzie żyje jeszcze w pamięci mej matki, choć miała sześć lat, gdy zmarł. Przypomina sobie, jak kazano jej trzymać co siły palce u stopy trupa i błagać przy tym o wybaczenie wszelkich możliwych uchybień popełnionych względem dziadka. Pamięta również wiele książek dziadka zapełniających całe ściany. Kąpał się on codziennie w rzece nawet w zimie i w porze tej wyrąbywał sobie do kąpieli przerębel w wodzie. Matka mojej matki umarła w młodziutkim wieku na tyfus. Począwszy od tej śmierci babka pogrążyła się w melancholijnym smutku, wzbraniała się jeść i nie rozmawiała z nikim, a w rok po śmierci swej córki wyszła na przechadzkę i nie powróciła więcej, zwłoki jej wyłowiono z Elby. Jeszcze bardziej uczonym mężem niż dziadek był pradziad mojej matki, szanowany jednakowo przez chrześcijan i Żydów; w czasie pewnego pożaru dokonał się na skutek jego bogobojności cud, ogień przeskoczył jeden dom, oszczędzając go, podczas gdy otaczające domy spłonęły. Pradziad miał czterech synów, jeden z nich przyjął chrześcijaństwo i został lekarzem. Wszyscy ci synowie prócz dziadka mej matki zmarli młodo. Ten zaś miał syna, matka znała go jako obłąkanego stryja Natana, i córkę, właśnie matkę mojej matki”


Państwo Kafka pracowali razem w sklepie, często po dwanaście godzin dziennie, przez co ich dzieci były wychowywane głównie przez guwernantki, służki i kucharki. Jednak to właśnie Herman miał wielki wpływ na Franza. Relacje ojca z synem były bardzo skomplikowane, ponieważ rodzic często uciekał się do przemocy. Jak dowiadujemy się od Maksa Broda:
„Franz przez całe swoje życie znajdował się w cieniu władczego, również zewnętrznie imponującego swą postawą (wysoki, barczysty) ojca (…)”.
Cała sytuacja w rodzinie doprowadziła przyszłego pisarza nie tylko do otwartej nienawiści względem ojca, ale i odczucia alienacji, osamotnienia. Widać to najlepiej we wspomnieniach artysty:
„Żyję w swojej rodzinie wśród najukochańszych osób, a jednak czuję się bardziej obco niż obcy. Konwersacja z matką moją składała się w ostatnich latach z przeciętnie dwudziestu słów, a rozmowy z ojcem sprowadzały się głównie do pozdrowień”.


Jego kontakt z siostrami nie był zbyt dobry, ponieważ dzieliła ich zbyt duża różnica wieku. Ograniczał się on do okolicznościowych sprzeczek i scenek teatralnych, które Franz układał, gdy przypadały urodziny którejś z dziewcząt. Nigdy w nich nie grał, był za to ich reżyserem i scenarzystą.

Siostry Franza zostały zesłane do łódzkiego getta, gdzie wszystkie poza Ottlą zmarły. Najmłodsza z sióstr trafiła do obozu koncentracyjnego Auschwitz, tam zginęła.


Surowe metody wychowawcze, stosowane przez Hermana Kafkę miały uczynić z wychudzonego i anemicznego Franza zahartowanego mężczyznę. Aby osiągnąć ten cel ojciec uciekał się do gróźb, obelg i żartów pod adresem syna. Jednak nie przyniosło to oczekiwanych efektów, wręcz przeciwnie. Młodzieniec oddalił się od ojca. Znaczenie więcej wspólnych cech charakteru dzielił z matką. Był podobnie jak ona wrażliwy, łagodny i sprawiedliwy. Herman nie akceptował odmienności swojego syna. Nie podobał mu się jego styl bycia, który uważał za dziwaczny. Niełatwo domyślić się, iż cały okres dzieciństwa odbił się na psychice pisarza, był dla niego traumą.

Kafka uczył się w języku niemieckim, ale znał również doskonale czeski. Z biegiem czasu opanował również francuski, dzięki czemu pokochał twórczość Flauberta. W latach 1889-1893 uczęszczał do Deutsche Knabenschule, szkoły podstawowej dla chłopców, mieszczącej się obecnie na ulicy Masná w Pradze. Jeśli chodzi o żydowską edukację, to nie poświęcał jej zbyt wiele czasu i uwagi. W wieku trzynastu lat obchodził swoją Bar Micwę, a do synagogi chodził cztery razy do roku wraz z ojcem. Drugą szkołą w życiu Franza było Altstädter Deutsches Gymnasium, rygorystyczne gimnazjum mieszczące się na Staroměstské náměst., uchodzące za najsurowsze w Pradze. Ponieważ klasy liczyły zaledwie po kilkunastu uczniów, byli oni częściej przepytywani niż w innych szkołach średnich. Po ośmiu latach nauki zdał maturę w 1901 roku .

W 1901 roku został przyjęty na praski Uniwersytet Karola Ferdynanda, gdzie najpierw studiował chemię, ale po dwóch tygodniach przeniósł się na germanistykę, lecz tylko na jeden semestr. Ostatecznie przeniósł się na prawo. Ukończył również specjalny kurs historii sztuki. W tym okresie wstąpił do klubu studenckiego Lese– und Redehalle der Deutschen Studenten, gdzie poznawał światową literaturę. Na trzecim semestrze studiów spotkał o rok młodszego od siebie Maksa Broda, który pozostał jego przyjacielem do końca życia. 18 czerwca 1906 roku Kafka uzyskał stopień doktora prawa. Pomimo że nigdy nie miał zamiaru zostać adwokatem, to zgodnie z obowiązującymi przepisami odbył roczną, bezpłatną praktykę sądową.

Miał zamiar odciąć się od rodziców, na których utrzymaniu pozostawał przez cały okres studiów. Rodzinę Kafki było stać na wysłanie syna za granicę, aby kontynuował naukę na renomowanej uczelni, ale Franzowi brakowało przebojowości, żeby o to zabiegać.
„Jego energia była skierowana wyłącznie do wewnątrz, manifestowała się najwyżej jako upór, jako bierna zawziętość”,
pisał Maks Brod. Kafka nie chciał zarabiać na literaturze, uważał to za „zhańbienie twórczości pisarskiej”. Marzył o pracy biurowej, w której pracowałby do popołudnia, a potem mógłby poświęcać się swojej pasji – pisaniu.

W lipcu 1908 roku uzyskał posadę w Zakładzie Ubezpieczeń Robotników od Wypadków na Królestwo Czeskie w Pradze. Jednak praca ta nie pozwalała mu na pisanie popołudniami, dlatego robił to nocą, kosztem snu. Taki tryb życia był dla niego bardzo szkodliwy nie tylko fizycznie, o czym sam pisał: „
Gdy chciałem dzisiaj wstać z łóżka, to po prostu omdlałem...Niewinny udział biura w tej kwestii jest na istotny, bo gdybym nie musiał tam iść, mógłbym żyć spokojnie moją pracą, a nie spędzać tam codziennie sześć godzin (...) stanowi to dla mnie straszliwe podwójne życie, a jedynym wyjściem z tej całej historii jest obłęd (...)”.
Wrażliwy na krzywdę ludzką Franz częstokroć był oburzony widząc okaleczenia robotników, o których bezpieczeństwo nikt tak naprawdę nie dbał. Zebrane w państwowej instytucji doświadczenia zostały przelane przez pisarza na strony dwóch jego dzieł: Zamku oraz Procesu.

Kafka najmilej wspomniał wspólne wypady ze swoimi przyjaciółmi Maksem Brodem i Feliksem Weltschem poza Pragę. Starali się w każdą wolną niedzielę wyrywać się z wielkiego miasta i zwiedzać jego okolicę. Pierwszą zagraniczną podróż odbyli do włoskiej Rivy i Brescii. Ich podróż do Paryża okazała się pechowa, ponieważ Franz cierpiał wówczas na furunkulozę, czyli ropne zapalenia okołmieszkowe skóry, które powodowało liczne czyraki. Jak dowiadujemy się od Maksa Broda:
„Kafka był bardzo uczulony na wszelkie objawy zakłóceń w stanie zdrowia, dręczyła go najmniejsza anomalia fizyczna, choćby na przykład łuszczenie się skóry lub najlżejsza deformacja palca u nogi czy też obstrukcja. Nie miał zaufania do lekarstw ani do lekarzy – uważał, że natura sama powinna przywracać zachwianą równowagę, gardził wszelkimi «nienaturalnymi» środkami”.
Przez to praktykował dość nietypowe metody lecznicze. O każdej porze roku spał przy otwartym oknie, ubierał się zawsze cienko i lekko, stronił od mięsa i alkoholu, a gdy był chory zamiast do sanatorium wyjeżdżał na wieś.

Przez kolejne lata przyjaciele spędzali wakacje w Szwajcarskich kurortach oraz Republice Weimarskiej. Do Niemiec wybierali się aby pogłębiać wiedze o ukochanym przez siebie Goethem. Oto, co uważał o nim Kafka:
„Goethe potęgą swoich dzieł prawdopodobnie hamuje rozwój języka niemieckiego. Choć proza okresami często się od niego oddala, to jednak w końcu, jak tera właśnie, powróciła do niego ze wzmożoną tęsknotą i przyswoiła sobie nawet przestarzałe, występujące u Goethego, lecz nie związane z nim zwroty, aby się delektować wzbogaconym obrazem swej bezgranicznej zależności”.


1912 rok był przełomowym rokiem w życiu Franza Kafki. 13 sierpnia w mieszkaniu Maksa Broda poznał Felice Bauer, w której zakochał się od pierwszego wejrzenia i pod której wpływem napisał swoją pierwszą nowelę - Wyrok. Co ciekawe to przełomowe dzieło powstało zaledwie w ciągu jednej nocy, dokładnie z 22 na 23 września 1912 roku. Utwór ukazał się w prowadzonym przez Maksa Broda almanachu Arkadia w 1913 roku i był poprzedzony dedykacją dla narzeczonej – panny Bauer. Wyrok zapoczątkował „trans”, pod wpływem którego Kafka napisał pierwszy rozdział noweli Ameryka. Pod wpływem miłosnej ekscytacji pisarz nie dokończył powieści, a rozpoczął następną. W listopadzie tego roku światło dzienne ujrzał trzeci utwór, zatytułowany Robactwo. Wszystko to w ciągu zaledwie dwóch miesięcy. W styczniu 1913 roku Kafka ukończył Rozważanie, które zadedykował swojemu przyjacielowi Maksowi Brodowi. Za nowelę Palacz (czyli wydany osobno w 1913 roku pierwszy rozdział Ameryki) Kafka otrzymał nagrodę Fontanego w październiku 1915 roku.

Kafce bardzo zależało na małżeństwie. Jak sam pisał w Liście do ojca:
„Ożenić się, założyć rodzinę, godzić na wszystkie dzieci, które na świat przyjdą, uchować je na tym tak niepewnym świecie, a ponadto jeszcze trochę nimi pokierować – to w miom przekonaniu maksimum tego, co się w ogóle może człowiekowi udać”.
Swoje marzenia o ojcostwie przelał na papier w krótkim opowiadaniu zatytułowanym Jedenastu synów. Wielkie nadzieje pokładał zatem w związku, który przybrał postać korespondencji pomiędzy Pragą a Berlinem, gdzie na co dzień mieszkała Felice. Jego twórczość była niemal zupełnie nieznana, ponieważ nie wydawał on swoich utworów, jedynie poza Rozważaniem. Dlatego też rodzice nalegali, by pracował u nich w sklepie. Sytuacja ta nieomal doprowadziła do tragedii, o czym pisał Maks Brod w liście do panny Bauer:
„Rodzice nie chcą zrozumieć, że człowiek wyjątkowy, jakim jest Franz, musi też mieć wyjątkowe warunki, by nie ucierpiała jego tak subtelna osobowość twórcza. Dopiero całkiem niedawno musiałem napisać ośmiostronicowy list do pana Kafki. Rodzice chcieli, żeby Franz po południu przychodził do sklepu. Doprowadziło to do tego, że Franz był zupełnie zdecydowany popełnić samobójstwo i napisał już do mnie list pożegnalny. W ostatniej chwili udało mi się, dzięki stanowczej interwencji, obronić go przed jego «kochającymi» rodzicami”.


Dłuższe rozważania i tęsknota za Felice doprowadziły Franza do napisania dokumentu „wszystko, co przemawia za i przeciw mojemu małżeństwu”, w którym starannie wypunktował wszystkie „za i przeciw” ożenkowi. Doszedł do wniosku, iż gdy poślubi Felice, nigdy nie będzie mógł porzucić pracy w biurze, a ponadto potrzebował samotności do pracy twórczej, a jednocześnie nienawidził bycia samotnym. W dokumencie zawarł zdanie, które pozwala lepiej zrozumieć całe jego życie:
„Nienawidzę wszystkiego, co nie ma związku z literaturą, nudzą mnie rozmowy (nawet jeśli dotyczą literatury), nudzi mnie składanie wizyt, cierpienia i radości moich krewnych nudzą mnie do głębi duszy. Rozmowy odbierają ważkość, powagę, prawdę wszystkiemu, co myślę”.
Niepewny tego, czego naprawdę chciał, jednak oświadczył się Felice. Kafka wytrwał w narzeczeństwie dziesięć miesięcy. Zaręczyny zostały zerwane w Berlinie, czyli w tym samym mieście, gdzie zostały zawarte. Przyczyną był prawdopodobnie lęk Franza przed przeprowadzką do stolicy Niemiec. Zaręczyny, a raczej ich zerwanie, przyczyniły się jednak do powstania dwóch dzieł: Procesu oraz Z kolonii karnej. Zwłaszcza pierwsze dzieło wydaje się być przepełnione autobiograficznymi elementami. Ostatni rozdział powieści rozpoczyna się słowami: „W przeddzień jego trzydziestych pierwszych urodzin (…)”, tyle samo lat miał Kafka, gdy pisał utwór. Panna Bürstner w rękopisie Procesu określana była inicjałami F.B. lub po prostu B.

Gdy wybuchła pierwsza wojna światowa, Kafka pracował równocześnie nad trzema powieściami: Procesem, Kolonią karną oraz Wspomnieniem z kolei kałdańskiej. Pomimo niedogodności związanymi z wielką wojną, artysta był w doskonałej formie twórczej. Poza wspomnianymi wyżej utworami, z których ukończył jedynie drugi, rozpoczął prace nad następnymi: Nauczycielem wiejskim, Podprokuratorem oraz napisał kolejny rozdział Ameryki. Pod koniec roku 1914 jego miłość do Felice ponownie odżyła. Intensyfikacja doznań miłosnych przełożyła się bezpośrednio na jego twórczość oraz kształtowanie się postawy religijnej pisarza. Podobnie jak za pierwszym razem, stworzył kolejną listę, która miała mu pomóc w podjęciu decyzji o ożenku. Wreszcie zdecydował ponownie oświadczyć się pannie Bauer. Przez pięć lat wahań spod ręki Kafki wychodziły dzieła przesiąknięte jego dążeniem do zawarcia małżeństwa oraz niepokojem religijnym. W tym okresie studiował Biblię oraz dzieła Strindbergera, Dostojewskiego, Pascala, Hercena i Kropotkina.

Dopiero w wieku trzydziestu dwóch lat udało mu się uwolnić od „zaklętego kręgu rodziny”. Wyprowadził się do pensjonatu „Pod Złotym Szczupakiem”. Uzyskał odroczenie od służby wojskowej, ponieważ był urzędnikiem ważnej instytucji publicznej. Starał się o wcielenie do armii, lecz komisja odrzuciła jego prośbę ze względu na zły stan zdrowia. Zimą 1916 roku przeprowadził się na uliczkę Alchemików, znaną dziś jako Złota uliczka. Wynajął tam mieszkanie od swojej najmłodszej siostry Ottli.

Złota Uliczka (Zlatá ulika) – to obecnie jedna z głównych atrakcji turystycznych Pragi. Malownicza uliczka położona jest na Hradczanach, w okolicy zamku królewskiego. Według legendy została ona stworzona dla alchemików, których zadaniem było wynalezienie przepisu na uzyskanie złota. Następnie byłą siedzibą złotników żydowskiego pochodzenia. Ponieważ uliczka stanowi część murów obronnych, mieszkanka znajdujące się na niej są bardzo małe i niskie, składały się jedynie z pokoiku, kuchni i poddasza. W XVI wieku zajęli je strażnicy zamkowi. Po nich Złotą Uliczkę zamieszkiwała praska biedota. Kafka żył w domku nr 22, gdzie dziś mieści się poświęcone mu niewielkie muzeum.


strona:   - 1 -  - 2 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Proces - streszczenie szczegółowe
2  Proces jako uniwersalna i ponadczasowa parabola
3  Ekranizacje Procesu



Komentarze: Szczegółowa biografia Franza Kafki

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: