Proces - próba interpretacji - notatka szkolna - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Sens dosłowny
Proces można interpretować jako powieść o zniewoleniu człowieka przez panujące prawo. Los bohatera zależy od siatki urzędników, „wszystko przecież należy do sądu”. Sąd stanowi całe społeczeństwo, cały świat. To właśnie władza i urzędy decydują o życiu i losach człowieka.

Taki świat jest zbiurokratyzowany, zaś jednostka jest pozbawiona cech ludzkich. Jest jedynie kukiełką kierowana przez władzę, pozbawioną własnej woli. Kafka ostrzega nas przed biurokratyzacją, każe w każdej sytuacji zachować ludzką godność i indywidualizm. Wszystkie instytucje i urzędy, przedstawione w jego powieści, to bezduszne machiny pochłaniające pracowników i petentów. W takim świecie człowiek się gubi, jest niepewny swojego losu i skazany na przegraną.

Sens egzystencjalny
Według tej interpretacji Proces jest powieścią o człowieku zagubionym we własnym życiu. Rodzimy się, skazani na życie i śmierć bez żadnych wyjaśnień. Jesteśmy podporządkowani odgórnie ustalonym prawom. Wyrok, jakim jest śmierć, spada na nas bez zapowiedzi, nie wiadomo dlaczego, kiedy i w jaki sposób. W takim ujęciu sąd, czyli władza, której podlega człowiek, to Bóg, zaś proces to trud życia, wyrok natomiast to śmierć człowieka. Powieść ta zatem opowiada o niewiadomej ludzkiego istnienia, o osamotnieniu człowieka wobec realnego świata i wobec Boga.

Człowiek jest w sytuacji absurdalnej, a ten absurd jest synonimem czegoś irracjonalnego, co nie da się logicznie wytłumaczyć. W każdym człowieku funkcjonują normy, a to, co spotkało K., wykraczało poza jego normy. Nikt nie jest do końca wolny – jesteśmy zależni od kogoś lub od czegoś, zaś światem rządzą prawa, często niezrozumiałe i nielogiczne.

Sens totalitarny
Według części badaczy twórczości Kafki, w Procesie da się również odkryć interpretację totalitarną. Józef K. napotyka funkcjonariuszy niższego szczebla, którzy aresztując go nie są w stanie wyjaśnić mu, o co jest oskarżony, gdyż - jak sami mówią - nie leży to w ich kompetencjach. Od tego są wyżsi urzędnicy, do których dotarcie jest niemożliwe. Model ten jest znany w każdym państwie totalitarnym, gdzie władza najwyższego szczebla kontroluje całość poczynań szczebla niższego. Urzędnicy, którzy tworzą lokalne partyjne komórki (w przypadku powieści – komórki sądowe), nie muszą znać poczynań ani planów swych zwierzchników.

Kolejnym punktem, który może przemawiać za sensem totalitarnym dzieła jest to, że biura sądu znajdują się prawie wszędzie. Świadczy to o zdominowaniu miasta przez biurokrację oraz władzę, która chce dostać się wszędzie i wszystko ogarnąć swym działaniem. Taka władza chce mieć kontrolę nad całym człowiekiem, wszystkimi jego planami i poczynaniami. Wymiar sprawiedliwości jest bezduszny i traktuje człowieka jak przedmiot. Osoby skazane na śmierć nie mają możliwości obrony ani odwołania się od wyroku.

Wymienione cechy to tylko część cech klasycznego ustroju totalitarnego, który ogranicza wolność człowieka. Wobec osób nie chcących się mu podporządkować lub niezadowolonych z jego poczynań, stosowane są represje, np. tortury, absurdalne oskarżenia lub nawet kary śmierci. Obywatele zostają pozbawieni poczucia bezpieczeństwa nawet we własnych mieszkaniach. Są bezbronni wobec władzy, czują się osaczeni i zmanipulowani. W systemie totalitarnym człowiek jest pozbawiony godności, można powiedzieć, że „zjada go system”, który także pozbawia go tożsamości i indywidualizmu.

Wymiar religijny
Józef K., jako KAŻDY, jest skażony grzechem pierworodnym, za który czeka go kara, czyli śmierć. Człowiek oskarżony i skazany, choć że nie popełnił żadnego wykroczenia, podlega ustalonym prawom tajemniczej potęgi, a wyrok spada na niego niespodziewanie. Sąd i władza należą do Boga, a procesem jest trud ludzkiego życia.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Proces - streszczenie
2  Kim jest Józef K.?
3  Władza a jednostka w Procesie



Komentarze: Proces - próba interpretacji - notatka szkolna

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2018-08-21 14:21:24

MAŁA ALE ZNACZĄCA POPRAWKA. napisalam, że kiedy Kafka pisal swoją powieść był rok 1917, oczywiscie chodziło mi o 1914, tylko tak z rozpędu sie pomyliłam i tym samym obaliłam od razu swoja teze ;)


2012-03-03 16:35:18

'Proces' to bardzo trudne do interpretacji dzieło, ma dla mnie wiele niezrozumiałych scen i symboli. Np. co oznacza scena gwałtu na odźwiernej podczas monologu Józefa, defekt między palcami kochanki, pojawienie się postaci pani Brustner tuż przed śmiercią bohatera? Dlaczego akurat jej ?


2010-09-21 21:28:07

"Manifest komunistyczny powstał w 1848 roku, więc miał już grubo ponad pół wieku!" Tak, ale początkowo komunizm miał: Po pierwsze wybuchnąć w najbogatszym państwie, a po drugie miała powstać jedna, jedyna, równa klasa społeczna jak w przypadku wspólnoty pierwotnej. Nie było więc mowy o "totalitaryzmie" gdyż nie uwzględniono czynnika ludzkiego.


2009-11-11 11:18:47

"Kafka zaczął pracę nad powieścią już w 1914, więc nawet o widmie komunizmu nie mogło być mowy." - Manifest komunistyczny powstał w 1848 roku, więc miał już grubo ponad pół wieku!


2009-05-02 14:18:15

co do totalitaryzmu.. zauwazcie zgodności tej interpretacji. To ze autor nie znał totalitaryzmu jako tako nie znaczy ze jego przejawy nie byly juz widoczne. Czytając ksiązke faktycznie odnosi sie wraznie ze wldza przedstwiona w utworze jest totalitarną. Moze wiec ona miec przez to swoje ponadczasowe znacznie. Ja bym jeszcze poruszyla temat wolnosci pana k. Pomimo ze zostal arsztowany pozostal na wolnosci przecie.. Byl jednak przesladwany w pewnym sensie przez wladze mozna zauwazyc to w roznych postaciach ktore spotykal przed domem m.in. Byla wiec to forma inwigilacji. Ja bym nie krytykowala takiego odbioru i interpretacji lektury gdyz sama tą tak odebralam. To ze autor nie znal jeszcze takiego systemu to nie znavczy ze go nie bylo, mogłbyc jeszcze nie wszechobecny lub autor mogl tak poprostu odbierac rzeczywistosc. Z drugiej jednak strony moze byc to jedynie kpina z systemu wladzy tym sammym wiec wyolbrymianie jej systemu rzadow ktore my jako (ze znamy system totalitarny) odebralismy wlasnie jako ten ustroj.




Streszczenia książek
Tagi:
Uniwersalizm Procesu - Kafka Proces -